Ochrona dziedzictwa kulturowego – remont Bazyliki i renowacja dzieł sztuki

Największym wyzwaniem był bez wątpienia stan samej budowli. Jednym z kluczowych problemów był wysoki poziom zawilgocenia murów zewnętrznych oraz niedrożny system instalacji deszczowej. Efektem tego była wysoka wilgotność we wnętrzu Bazyliki, negatywnie oddziałująca na znajdujące się tam zabytki i znacznie przyśpieszająca ich niszczenie. Przy okazji osuszania murów odnowiono także ogrodzenie.

Drugim najpilniejszym problemem był stan zadaszenia katedry. Przeprowadzono renowację zniszczonej przez owady więźby dachowej. Usunięto prześwity w dachu, naprawom poddano skorodowane stalowe wzmocnienia belek stropowych. Odrestaurowano wieżę, której stalowa konstrukcja również uległa korozji, renowacji poddano także zagrzybione i spróchniałe jej drewniane elementy, wreszcie wyremontowano znajdujące się w złym stanie wejście na jej szczyt. Po zakończeniu tych gruntownych prac budowlanych wykonano dalsze prace wykończeniowe, przystosowując całość ogromnego poddasza  do spełniania funkcji wystawowej, w której prezentowane będą niedostępne dotąd dla publiczności zabytki techniki.

Kolejnym etapem prac była modernizacja przestarzałej instalacji elektrycznej. Jej zły stan techniczny uniemożliwiał zainstalowanie nowego systemu oświetlenia, który mógłby właściwie wyeksponować znajdujące się we wnętrzu kościoła cenne zabytki. Bazylika jako bardzo duży obiekt stanowił w tym względzie duże wyzwanie. Nowy system nie tylko lepiej oświetlił dzieła sakralnej sztuki, ale wydobył ipodkreślił również walory architektoniczne samego wnętrza, a z zewnątrz bryły obiektu.

Prace w zakresie remontu budynku zakończyła instalacja nowoczesnego systemu przeciwpożarowego i antywłamaniowego.

Równolegle do prac remontowych podjęto również działania w zakresie renowacji zabytków ruchomych Bazyliki. Choć prace konserwatorskie przy nich (głównie barokowych ołtarzach i gotyckich stallach) trwały już od wielu lat, to skala potrzeb jest wciąż bardzo duża. Dlatego w projekcie obok renowacji samego obiektu przewidziano również i restaurację szeregu dzieł tego typu, wspierając w ten sposób dotychczasowe działania Diecezji i Konserwatora Wojewódzkiego.

Najważniejszym z dzieł, których renowacja jest częścią projektu, jest monumentalny prospekt barokowych organów bocznych z południowego ramienia transeptu. Prospekt ten, jeden z najpiękniejszych w północnej Europie, znajdował się już w złym stanie – widoczne były liczne uszkodzenia konstrukcji, drewno miejscami było zdegradowane, miękkie przy dotyku, wręcz osypujące się. Również złocenia i srebrzenia, a także polichromia dzieła w wielu miejscach były uszkodzone, przetarte, z licznymi ubytkami.

Kolejne dzieła sztuki, które zostały odrestaurowane, to sześć konfesjonałów rokokowych (XVIII w.) i neorokokowych (XIX w.), które na skutek uszkodzeń konstrukcji stały się niebezpiecznie niestabilne, grożąc zawaleniem. Prace zostały zakończone.

Zakończono również restaurację dwu barokowych ołtarzy bocznych: pw. św. Wojciecha oraz pw. św. Jana Nepomucena. Dzieła słynnych sztukatorów czeskich z Pragi z połowy XVIII w. stanowią parę bliźniaczo podobnych ołtarzy, wykonanych głównie ze stiuku i wyróżniających się bogactwem rzeźbiarskiego wystroju. Oba były już mocno zabrudzone, o spękanej i odspojonej powierzchni, ze złotem na bazach i kapitelach kolumn niemal całkowicie startym.

Ostatnim zabytkiem restaurowanym w ramach projektu, były witrażowe okna umieszczone pod sklepieniem nawy głównej i prezbiterium. Pochodzące z końca XIX w. groziły już zawaleniem. Prace zostały zakończone.

 

logo projektu
Portal współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach VIII osi priorytetowej Ochrona dziedzictwa kulturowego i rozwój zasobów kultury Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014 – 2020.